TERME

COĞRAFİ KONUMU:
Terme Karadeniz Bölgesinin Orta Karadeniz bölümünde denizden 3-5 km. içeride kurulmus Samsun iline bagli bir ilçedir, Samsun'a uzakligi 50 km.dir.

Ilçenin Kuzeyinde Karadeniz, Dogusunda Ünye ve ikizce, güneyinde Akkus, Batisinda Salipazari ve Çarsamba ilçeleri yer almaktadir. Kuzeyinde kiyi ovasi uzanmakta, güneyinde Canik daglari. En yüksek noktasi 450 m. dir. Kara Orman dan dogan Terme Çayi ilçeyi tam ortasindan ikiye bölerek Karadenize dökülür. Karadeniz ile Terme ilçesi arasinda denize yakin bölgede bir birlerine dogal kanallarla bagli olan Akgöl ve Simenit (Simenlik) gölleri yer alir. Simenit gölü, Terme Çayi'nin yataginin degismesi sonucu olusmustur. Akgöl de ayni sekilde olusmustur, iki gölün da balik varligi açisindan zengin oluslarinin sebebi deniz basmasidir. Göllerin çevresi sazlik ve batakliktir.

TARİHİ :
Terme' nin tarihi M.Ö, 1000 yilina kadar inmektedir. Hatta eski tarihçiler M.Ö.1200 yillarinda simdiki Terme Çayi kiyisinda efsanevi kadin savasçilar Amazonlarin yasamis olduklarin ileri sürmüslerdir.

Terme adinin da, kiyisinda Amazonlarin Themiskyra adli kenti kurduklari Thermodon (bu günkü Terme Çayi) dan Geldigi söyleniyor, ilçenin en eski halkinin Gaskalar oldugu sanilmaktadir Gaskalar Karadeniz kiyisinda yasayan yari göçebe ve saldirgan bir topluluktur. Hititler Samsun'a kadar yayilinca Gaskalarida yönetimleri altina almislardir. Türklerin Anadolu'ya hakim olmaya basladiklari 11. yy 'a kadar Terme'ye Hititler, Frizler, Medler, Persler ve Romalilar hakim olmuslardir. 395 yilindan ilibaren Terme Dogu Roma (Bizans) hakimiyetine girmistir. I.Alaattin Keykubat zamaninda (l219-1236) Terme dahil bütün Karadeniz sahili Anadolu Selçuklularinin yönetimine girmistir. Mogol istilalari nedeniyle dagilan Selçuklu imparatorlugunun topraklarinda Türk Beylikleri kurulmaya baslamistir. Bu dönemde Amasya-Samsun-Tokat-Sivas- Kayseri bölgesinde Eratna Beyligi kurulmustur. l38l de Kadi Burhanettin Eratna beyligini ele geçirince Terme onun bölgesine baglanmistir. Bu arada yörede Canik Beyligide kurulmustur. 1393'de Yildirim Beyazit Amasya ve Karadeniz kiyilarindaki bütün beylikleri Osmanli topraklarina katmistir. Cumhuriyete kadar Terme Canik Mutasarrifliginin idaresinde yönetilmistir. I. Dünya savasi sirasinda Terme Eylül 1916'da Ruslar tarafindan bombalanmistir. Milli Mücadele döneminde ise Rum ve Ermeni çeteleri tarafindan yakilip yikilmak istenmistir. Fakat, Terme halki bunlarla mücadelesini basarili sekilde yapmistir.

SOSYO- EKONOMİK YAPISI:
Terme ekonomisinin hemen hemen tamami tarima dayalidir Bu verimli ovada ünlü Terme pirinci ve findik yetistirilmektedir. Ilçede kültür kavakçiligi'da oldukça yaygindir. Örnegin, dünyanin ikinci büyük kavak ormani Terme'de dir.

Bunlarin yaninda, sahil kasabasi olmasi nedeniyle balikçilik ve diger deniz ürünleri avciligi da geçim kaynaklari arasinda sayilabilir.

Ilçede besicilik ve aricilik gibi ekonomik faaliyetler de önemli yer tutmaktadir. Terme'nin en önemli sanayi kuruluslari, ilçede yetistirilen çeltik ve findigi isleyen fabrikalardir. Findik fabrikalarinda üreticiden alinan findik iç findik haline getirilerek ihraç edilmekte veya iç piyasaya sürülmektedir. Çeltikte ayni sekilde fabrikalarda islem görerek pirinç halinde ihraç edilir veya iç piyasaya verilir.

ULAŞIM :
Samsun'a 50 km. uzakliktadir ve Samsun'dan Termeye hergün her saat araç bulmak mümkündür. Çevre il ve Ilçelerle ulasim problemi yoktur.

TARİHİ ve KÜLTÜREL DEĞERLER::
Tarihi M.Ö. 1000 yillarina kadar uzanan ilçede efsanevi kadin savasçilar Amazonlarin yasadigi birçok eski tarihçi ve cografyaci tarafindan ileri sürülmektedir.
Amazonlarin; yerlesmis oldugu alanlar kaynaklarda Karadeniz kiyilari olarak tanimlanmaktadir. Özellikle Thermodon (Terme Çayi) kiyisinda Thamiskyra kentini kurmus olduklari bilinmektedir. Themiskyra kentinin Terme ile Ordu arasinda oldugu sanilmaktadir. Bir çok efsanede adlari geçen Amazonlar sadece kadinlardan olusan bir topluluktu. Savasmayi çok seven ve savasçi olarak ün yapmislardi. Tarihin ilginç ve çekici savasçi kadinlari amazonlar, güzel sanatlara da konu olmuslardir. M.Ö. 5. yy'da yapilan Amazon kadini heykelleri günümüze kadar ulasmistir. Berlin ve Roma Caputoline müzelerindeki Yarali Amazon Heykeli ve Vatikandaki Amasone Mattei Heykelleri bunlarin en ünlüleridir. Rubens'in ünlü "Amazon Savasçisi" isimli tablosu da. Amazonlari konu alan sanat eserleridendir. Sarayköy; de hamam kalintilari ve su kemerleri vardir. Amazonlarin burada yasadigi ileri sürülmektedir.

Pazar Camii; 1840'li yillarda yapildigi tahmin edilen cami Osmanli mimarisinin özelliklerini tasimaktadir.

Cüneyd-i Bagdadi Türbesi; Terme ilçe merkezinin 10 km. güneyindeki Dibekli köyündedir. Halk arasinda, Bagdat'ta yasamis olan Cüneyd-i Bagdadi'nin Türbesi oldugu inanci yaygindir. Fakat baska bir görüse göre de; türbede Kubatogullarmdan Cüneyt Bey adli bir komutan yatmaktadir. Bu komutan Mogol istilalari sirasinda Canik (Samsun) Beyligini Timur ordularina karsi savunmus bir kahraman ve sehittir.
Yukari Sögütlü (Karaçali) Camii: Yukari Sögütlü köyünde, büyük bir mezarligin içinde ahsap bir camidir. Caminin duvarina kazinmis bir yazidan 1716 yillarinda yapildigi tahmin edilmektedir.

Asagi Sögütlü Camii: 19 yy. da yapildigi tahmin edilen cami iki katli ve ahsaptandir.

GEZİ ve MESİRE YERLERİ:
Cüneyd-i Bagdadi Türbesi, denilen ziyaretgâh ve çevresi özellikle cumartesi günleri çevre il ve ilçelerden oraya adak kesmek yada piknik yapmak amaciyla gelen insanlarla dolup tasar. Terme'nin Yali Mahallesinden Akçay'a kadar uzanan Miliç Çamligi hem mesire yeri; hem de temiz denizi ve kurmaliyla dogal bir plajdir. Burada mavi deniz, çamlarin yesiliyle adeta kucaklasir.

Akçay ve Miliç gibi Çoban yatagi ve Kumcagaz sahilleri de Terme'nin dogal plajlarini olusturmaktadir.

Karadeniz ile Terme arasindaki bölgede yeralan, dogal kanallarla birbirine bagli Akgöl, Simenit ve Silindir gölleri ile civari yüzlerce türde kusu bünyesinde barindiran sulak alanlarimizdan bir tanesidir. Milli parklar genel müdürlügünce "Yaban Hayati koruma Sahasi" olarak belirlenen göller derin degildir.

FOLKLORİK DEĞERLERİ::
Terme ilçesi yaklasik 3000 yillik bir geçmise sahip olmasina karsin, kendine has yöresel bir kültür ve dolayisiyla mahalli bir folklor özelligi gelistirememistir. Terme ahalisinin çok degisik bölgelerden gelip buraya yerlesen insanlardan olusmasi burada homojen bir toplumun olusmasina imkan vermedigi gibi yöresel bir halk kültürünün olusumuna da engel olmustur.

YEMEKLER:
Yörede en ünlü yemek keskektir. Tirid, misir çorbasi, lepsi, hamsili pilav vb. gibi yemeklerde siklikla yapilir